बँक कल्क्चरल

 

कॉम्रेड्स

लाल सलाम !

मी कॉ. सरिता कुलकर्णी 

संघटनेच्या विविध कार्यक्रमानिमित्त आपण भेटत असतो . सातत्याने आपल्याला दर्जेदार कार्यक्रम देण्याचा संघटनेचा प्रयत्न असतो . वेध सारखे कार्यक्रम असतील , व्याख्यानमाला असतील , सामाजिक कृतज्ञता व्यक्त करणे असो , आजच्यासारखे अधिवेशन असो किंवा संघटनेचा कोणताही उपक्रम असो . आपल्यासमोर वेगवेगळी नामवंत व्यक्तिमत्वे अनफोल्ड होत असताना आपण पाहिली आहेत , ती प्रयत्न पूर्वक केली जातात . ती करत असताना महत्वाची भूमिका बजावणारे , ज्यांच्याकडे अनेक पैलू आहेत अशी दोन व्यक्तिमत्वे सतत आपल्याभोवती वावरत आहेत . या लोकांचे आपल्या आवती भोवती असणे हेच आपल्यावर पण खूप मोठे संस्कार करते . साहित्य , कला , चळवळ , सामाजिक भान असे बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व असलेल्या या दोन व्यक्तींची जडणघडण कशी झाली हे जाणून घेणे हे अनेक अर्थांनी महत्त्वाचे आहे म्हणून आजच्या कार्यक्रमाचे आयोजन केले आहे .आजच्या या कार्यक्रमाचे नाव आहे 

" सृजनवेध " 

सृजनवेध या कार्यक्रमांतर्गत 

" माझी बँक माझी युनियन "

हा विषय चर्चेला घेऊन मी आपल सर्वांचं याठिकाणी स्वागत करते . या चर्चेसाठी आपल्या सोबत असणार आहेत अर्थातच बँक ऑफ महाराष्ट्र एम्प्लॉइज युनियन औरंगाबाद युनिटचे फौंडर मेंबर असलेले अध्यक्ष कॉ. देविदास तुळजापूरकर आणि जनरल सेक्रेटरी कॉ . धनंजय कुलकर्णी !

आजचा हा कार्यक्रम आपण तीन टप्प्यात घेणारं आहोत . पहिल्या टप्प्यात संघटनेचे प्रतिनिधी म्हणून या दोघानाही काही प्रश्न विचारले जातील . समोर बसलेल्या आपल्या सर्व सभासदांना विशेषतः तरुणाईला याची उत्तरे ऐकण्याची खूप उत्सुकता आहे . दुसरा टप्पा हा रॅपिड फायरचा असणार आहे आणि शेवटच्या म्हणजे तिसऱ्या टप्प्यात संघटनेसाठी महत्वाची कामगिरी बजावलेल्या अशा दोन व्यक्तींशी फोनवर संपर्क साधला जाणार आहे की त्या आज हयात नाहीत चला तर आपण सुरुवात करूयात .

पहिल्या टप्प्याला 

सुरुवातीला कॉ. तुळजापूरकर यांच्याकडे आपण वळूयात .

1 ) सर , आपण बँकेत जवळजवळ चार दशकांची सेवा पूर्ण करुन आता निवृत्त झाला आहात . खरतर चळवळीत काम करण्याची सुरुवात आपली शालेय जीवनात झाली आहे . कॉलेज जीवनातही आपला विशिष्ठ ग्रुप होता . बँकेत नोकरी लागल्यावर सुरुवातीपासून आपण संघटनेत काम करत आहात . तुमच्याबरोबरची एक पिढी रिटायर होऊन गेली आता बँकेत यंग जनरेशन आलेलं आहे त्यांच्यासाठी आपण ऊर्जास्रोत आहात त्यांचे प्रेरणास्थान आहात .

औरंगाबाद युनिट , फेडरेशन , एमएसबीएफ , aibea मधे ऑल इंडिया लेव्हल आपण वेगवेगळ्या पदावर मोलाची कामगिरी करत आहात . बँकेच्या संचालक पदावर पण तुम्ही काम केलेले आहे .  इतक्या सर्व पातळ्यावर काम करत असताना तुमची सुरुवात नक्की कशी झाली . एकूणच तुमची लहानपणापासूनची पार्श्वभूमी ऐकायला आम्हाला आवडेल .

आस म्हटल जात की माझे प्रश्न बाजूला राहिले तरी चालतील पण पाहिले बँक ऑफ महाराष्ट्र महत्वाची या भूमिकेतून आपली वाटचाल राहिली . तर  कला , साहित्य , संघटना इतक्या सर्व पातळ्यावर काम करत असताना तुमची सुरुवात नक्की कशी झाली . एकूणच तुमची लहानपणापासूनची पार्श्वभूमी ऐकायला आम्हाला आवडेल .

2)आम्हाला AIBEA विषयी थोडंसं ऐकायला आवडेल , संघटना कार्यात आपल्याला सर्वाधिक प्रभावित करणारे नेतृत्व कोणते ?

3 ) अर्ध शतकाच्या बँकिंग क्षेत्राच्या वाटचालीबाबत आपण काय सांगाल .

4 ) असे म्हणतात की एकेकाळी अग्रेसिव असणारी AIBEA ही आजकाल कुठेतरी डिफेन्सीव्ह पोझिशनला आल्यासारखी वाटते याबाबत आपले काय म्हणणं आहे .

5 ) सध्या बँकिंग क्षेत्रात कळीचा मुद्दा उरम्हणजे थकीत / बुडीत कर्जे त्यानुषंगाने सातत्याने चर्चेत येणारा विषय म्हणजे बँकांचे खाजगीकरण . हा संघर्ष संघटना म्हणून मोडून काढण्यासाठी होणारे प्रयत्न आणि त्याबाबत नवीन सभासदांची मानसिकता आपल्याला काय वाटते . सध्या विविक्षित उद्योगपतींना सर्व राष्ट्रीयकृत बँकेतून वारेमाप कर्जवाटप सुरू आहे . साध्या अशी शंका किंवा भीती व्यक्त केली जाते की आत्ता असलेल्या बड्या भांडवलदारामधील एखादा उद्योगपती जरी दिवाळखोरीत निघाला तर भारतीय बँकांची अवस्था काय होईल सांगता येणार नाही याबाबत आपले मत काय ?

6 ) आपण MSBEF चे जनरल सेक्रेटरी आहात . महाराष्ट्र राज्य तसे आर्थिक उलाढालीत आग्रेसर आहे . पण संघटनेत संपूर्ण महाराष्ट्रात AIBEA चे पुढारी हे महाराष्ट्र बँकेतील आहेत . इतर बँकेतील कार्यकर्ते एक्सपोज होत नाहीत याचं काय कारण आसवे

7 ) संघर्षाच्या बाबतीत बँक ऑफ महाराष्ट्र छोटा पॅकेट बडा धमाका आहे असे म्हणतात . आपल्या मते बँक ऑफ महाराष्ट्रातील AIBEA आणि बँकिंग क्षेत्रातील AIBEA संघटनात्मक कृती कशा होतात 

8 ) पूर्वी दरवर्षी एखादे तरी कार्यकर्ता शिबिर होत असे आजकाल असे होताना दिसत नाही . संघटनेला त्याची गरज वाटत नाही का सभासदांमध्ये त्याविषयी उदासीनता जाणवते . याबाबत आपले मत काय .

9 ) व्हिजन ज्याला म्हणतात ते तुमच्याकडे आहे , मला आठवत मी अगदी नवीन असताना 1992/93 मधे बँकाचे कॉम्प्युटरायझेशन याविषयी आपल भाषण ऐकलं होतं . कॉम्प्युटर आपण आपलंसं का करायला हवं याविषयी ठिकठिकाणी आपण भाषणे करत होता ते करत असताना 2010 नंतरचे बँकिंग कसे असेल याचं चित्र उभे करत होतात आणि त्यासाठी आपण कॉम्पुटरायझेशन का आणि कसं आत्मसात केलं पाहिजे आपलंसं केलं पाहिजे याविषयी जागृती करत होतात प्रामुख्याने सिनियर सभासदांना अवगत करत होता . आणि मला आज हे सांगायला आवडेल की आपण 15 वर्षांपुर्वी जे भाकीत केलं होतं ते 2008 नंतर cbs मध्ये अनुभवायला आले . तिच गोष्ट पेन्शन ऑप्शन बाबतीत झाली . तसेच पूर्वी बँकेत नोकरी लागण्यासाठी BSRB ची परीक्षा द्यावी लागे तर त्या परीक्षेपूर्वी आपण संघटनेतर्फे प्रशिक्षण शिबिर आयोजित करत होतो त्यावेळी बार्शीत तुम्ही भाषणात असे म्हणाला होतात की आज बँकेत कर्मचारी बँकेत टेबल खुर्ची डोक्यावर पंखा अशी आरामात नोकरी करताना दिसतो कस्टमर बँकेत येतो हे चित्र भविष्यात दिसणार नाही तुम्हाला कस्टमरकडे जावे लागेल . आणि 20/25 वर्षानंतर हे तंतोतंत सत्यात उतरले आहे . ही काही भविष्यवाणी नाही तर अभ्यास पूर्वक केलेली ही विधाने आहेत तर आपल्या मते येणारे बँकिंग कसे असेल .

10 ) तुमच्या एकूण कारकिर्दीमध्ये दोनवेळा आपल्याला कोर्टकेसचा सामना करावा लागला त्याविषयी थोडसं.

 11 ) संघटनेचे काम करत असताना वैयक्तिक आयुष्यावर त्याचा नक्कीच परिणाम झाला असणार . आत्ताच सांगितलेले सुप्रीम कोर्टातील केससारखे बाके प्रसंग आले . कधी असे वाटले का की मी या लष्कराच्या भाकरी का भाजतो . आपण लिखाण करता , दौरे करता , नोटाबंदीच्या काळात तर तुम्हाला ऐनवेळी टीव्हीवर लाईव्ह जावे लागले मग रजा , वेळ , पैसा या खर्ची गेल्या का काहीवेळेस वैयक्तिक बाबी नाईलाजाने बाजूला ठेवाव्या लागल्या , त्याग करावा लागला याविषयी थोडंसं जाणून घ्यायला आवडेल .

12) आता या टप्प्यातील शेवटाचा प्रश्न मी आपल्याला विचारते कीआपल्या मते संघटनेचे कामकाज अपेक्षित उंचीपर्यंत गेले आहे का गेले नसल्यास कार्यकर्ता म्हणून आपण काय करण्यात कमी पडलो आणि सामान्य सभासदांकडून हवा तसा प्रतिसाद मिळत नाही का नसल्यास त्यात काय सुधारणा व्हायला हवी . इथे असणाऱ्या सभासदांना काय सांगू इच्छिता .

कॉ. धनंजय कुलकर्णी

1 ) आपणही औरंगाबाद युनिटच्या फौंडर मेंबर्सपैकी आपण एक आहात . पूर्वीपासून आपल्या जोडीला राम-लक्ष्मण म्हणले जाते . सुरुवातीच्या काळात तिकडून कॉ. तुळजापूरकर पुण्याला जाणार असे समजले की आपण लातूरहून पुण्याला जात असत . त्याचबरोबर कॉ. प्रभाकर यादव हे पण आपल्याला गुरुस्थानी होते . महबँक फेडरेशन असो किंवा युनायटेड फोरम ऑफ महाबँक असो , पद कोणतेही असो पण एकूणच संघटनात्मक कृतीचा मास्टर माईंड आपण आहात हे सर्वजण जाणतात . सर्वांचा समन्वय साधत अनेक तोडगे काढण्याचे कौशल्य आपल्याकडे आहे . आपली जडणघडण आणि संघटनेतील कारकीर्द त्याची सुरुवात , प्रेरणा किंवा आपण संघटनेत स्वतःला झोकून द्यावे असे का वाटले प्रमोशन घेऊन वरच्या पोस्टवर जावे असे कधी वाटले का किंवा गेलो नाही याचे शल्य कधी बोचले का .

2 ) आपण जवळजवळ तीन दिवस कॉ. डी पी छड्डा यांची मुलाखत घेत होतात . कॉ. छड्डा , कॉ. तारकेश्वर चक्रवर्ती , कॉ. सुरेश धोपेश्वरकर आणि आता कॉ. सी एच व्यांकटाचलन या लोकांच्या जवळून संपर्कात आलात तर या जुन्या नेत्याविषयी आपल्याकडून थोडंसं जाणून घ्यायला आवडेल . रसिकतेचा वारसा कोणत्या संघटना नेत्याचा अनुकरणीय वाटतो ? 

3 ) आज आपल्याकडे कॉ. धोपेश्र्वरकर उपस्थित आहेत . कामगार संघटना म्हणजे राजकीय शिक्षण देणारी शाळा आहे असे म्हटले जाते प्रत्यक्षात तसे होताना दिसत नाही . याबाबत आपले मत काय आहे .

4 ) पूर्वीचे प्रश्न वेगळे होते संघर्ष करुन आपण सेवाशर्ती आपल्याला हव्या तशा मिळवल्या त्यात जुन्या पिढीच योगदान आहे . पण आता संघटनेसमोर प्रश्न नाहीत असे नाही उलट गंभीर प्रश्न आहेत . त्यासाठी हत्यारे पण बदलावी लागतील . याबाबत नवीन पिढी थोडी गाफील आहे असे आपल्याला वाटते का ?

5 ) वास्तविकपणे बँक कर्मचारी मीडल क्लास आहे व्होकल क्लास आहे . तरीपण बँक कर्मचारी संघटना बहुतांशी अर्थवदामध्ये गुंतल्या आहेत त्यांच्या सामाजिक जाणीवा रुंदावल्या नाहीत याबाबत आपले मत काय आहे .

6 ) असे म्हणले जाते की सर्वजण संघटनेचे सभासद होतात पण मानसिक दृष्ट्या कर्मचारी डीयुनियनाईज होताना दिसतोय . हे खर आहे का असल्यास त्याची कारणे आणि उपाय काय सांगाल . तसेच सर्वसाधारण निवृत्ती आणि संघटना नेत्याची निवृत्ती यात फरक काय ?

7 ) संघटनेने सभासदांसमोर सातत्याने काही ना काही कार्यक्रम ठेवणे अपेक्षित आहे , सामाजिक सहली नेल्या पाहिजेत पण तसे होताना दिसत नाही याबाबत आपण काय म्हणाल 

8 ) आपण महिला आणि युवा सभासदाविषयी विशेष जागरुक आहात . बँकेत काम करणाऱ्या कर्मचारी वर्गाची 1980 ते 2022 या कालावधीतील संघटनेप्रती काय मानसिकता जाणवते . काळानुरूप त्यात काय बदल अपेक्षित आहे .

9 ) संघटनेचे कामकाज करत असताना पत्रव्यवहार , फोन आणि आता गुगल मिट ,व्हॉट्सॲप ही माध्यमे आपण वापरली . नवीन साधन आपण आत्मसात केली तर ही नवीन पिढी त्यासह जन्माला आली . आपण मुलांना न्यूजपेपर वाचता का आस विचारलं तर त्यांचं उत्तर पेपर वाचला नाही पण न्यूज माहित आहेत असे असते . आशा प्रकारची ही पिढी आहे तर कार्यकर्ता म्हणून तुम्ही आणि सभासद म्हणून या मुलांनी ताळमेळ कसा घालता त्यात अजून काय बदल व्हावेत याबाबत तुमचं काय मत आहे ?

10 ) " गांधी मला भेटला " आणि काय कानमंत्र मिळाला  आणि

 "सगळी कामं बिनचूक व्हायला हवीत " ते

 " ठीक आहे काही चुका क्षम्य "

 हा प्रवास कसा झाला 

 11 ) असे म्हटले जाते की रुट लेव्हलच्या कर्मचाऱ्यापर्यंत आपली नाळ जोडलेली आहे . बरेचसे वैयक्तिक प्रश्न आपल्याला माहीत असतात . बऱ्याचदा सलग दोन दिवस फोन किंवा मेसेज झाला तर आपण वेगवेगळ्या शहरात असता . वैयक्तिक बाबी थोड्या बाजूला ठेवाव्या लागल्या , कधी तब्ब्येत त्रास देते यावेळी नक्कीच घरातून या धावपळीच्या जीवनशैलीला विरोध होत असणार तर कुटुंब आणि संघटना यात आपण कसा समन्वय साधता .

12) मी आपल्यालाही शेवटाचा प्रश्न हाच विचारू इच्छितो की आपल्या मते संघटनेचे कामकाज अपेक्षित उंचीपर्यंत गेले आहे का गेले नसल्यास कार्यकर्ता म्हणून आपण काय करण्यात कमी पडलात आणि सामान्य सभासदांकडून हवा तसा प्रतिसाद मिळत नाही का नसल्यास त्यात काय सुधारणा व्हायला हवी . आणि इथे आसलेल्या सभासदांना काय सांगू इच्छिता

दुसरा टप्पा

रॅपिड फायर 

याठिकाणी आपण दोघानाही काही प्रश्न विचारणार आहोत त्यासाठी दोन पर्याय दिले जातील त्यापैकी त्यांनी एक उत्तर निवडायचे आहे .

कॉ. देविदास तुळजापूरकर

1 तुमच्यासाठी अधिक मार्गदर्शक बाजू कोणती कला आणि साहित्य की संघटनेतील संघर्ष ?

2 आवडते कार्यक्षेत्र कोणते औरंगाबाद की 

पुणे-मुंबई

3

4

5 खूप राग येतो तेव्हा मी 

कॉ. धनंजय कुलकर्णी

1 संघटना कार्यात कोणता नेता अधिक अनाकलनीय वाटला 

कॉ. प्रभाकर यादव का कॉ. तुळजापूरकर

2 रसिकतेचा वारसा कोणत्या संघटना नेत्याचा अनुकरणीय वाटतो ? 

3

4

5 गांधी मला भेटला आणि काय कानमंत्र दिला 

आता आपण शेवटच्या टप्प्याकडे वळणार आहोत .संघटनेतील तुमच्या आयुष्यातून अचानकपणे निघून गेलेली व्यक्ती आहेत की ज्याच्याशी तुम्हाला खूप चर्चा करायची होती ती राहून गेली तर त्यांना आता डायरेक्ट फोन लागणार आहे .

1 ) कॉ. धनंजय कुलकर्णी

कॉ. नंदू दिवाण

2 देविदास तुळजापूरकर.   

कॉ. प्रभाकर यादव

समारोप :-