Friday, April 7, 2023

पारंपरिक ठेवाl


पारंपरिक ठेवा 

लग्नाची गाणी 


1) घाणा भरणे गीत

1) आधी मूळ धाडा गणेश मोरायला 

आधी मूळ धाडा अंबिका मातेला

यावे चिंतील्या कार्याला 

यावे चिंतील्या कार्याला 

मांडव घातीला चारी कोपरे साधून

उभा कंबर बांधून

गणराया उभा कंबर बांधून उभा कंबर बांधून 


मांडवाच्या दारी चिखल का ग झाला

नवऱ्या मुलीचा बाप न्हाला

मांडव घातीला नुसत्या जाईचा / चाफ्याचा 

छंद मुलीच्या आईचा / वहिनीचा

मांडवाच्या दारी हळदी बाईचं वाळवण 

नवऱ्या मुलीला केळवण

मांडवाच्या दारी कोण ग मिरवली

नवऱ्या मुलीची कुरवली

कोण ग आहे हौशी 

नवऱ्या मुलीची मावशी



2) पाच पानाचा ग विडा ,

त्यावर मोतियाचा घोस,

वर नेमिला गणेश , वर नेमीला गणेश,

ग गणपती आधी l

पाच पानाचा ग विडा,

वर चिकण सूपारी ,

आधी नेमिला व्यापारी, आधी नेमिला व्यापारी,

ग गणपती आधी l

मांडवाच्या ग दारी,

पहिली चिठ्ठी देव्हाऱ्याला,

मग समस्त सोयरयाला ,ग समस्त सोयरयाला

ग गणपती आधी. l


 2) हळदीचे गाणे 

U Tube

1) गोऱ्या गोऱ्या गालावरी चढली लाली 

2) पिवळी पिवळी हळद लागली 

3) गुलाबाची कली बघ हलदीन माखली


3) लग्नाची मंगलाष्टक 


या हो या तुम्ही या कार्याला या हो या तुम्ही या कार्याला 

शुभमंगल बोला बोला शुभमंगल बोला ll धृ ll


प्रथम नमुया गजाननाला 

द्वितीय नमन ते सरस्वतीला 

कुलदेवता त्याही स्मरुया 

आशीर्वाद तोही घेऊया

शुभ या कार्याला 

बोला sssss ll 1 ll


पिता वधूचे.....असती

माता वधूची....असती

बहीण...आणि....असती

भाऊ वधूचा .....असतो

शुभ या कार्याला

 बोला ssss ll 2 ll


......... तूम्ही दोघे

आनंदाने स्वानंदाने

संसार करावा छान आपुला

नेहमी जागणे कर्तव्याला

हेतू मनी बाळगा sssss

बोला sssss ll 3 ll

 4 ) आंबा शिंपणी 

शिंपीला अंबा आई l शिंपीला अंबा । 

फळाचा राजा कसा l अमरुत बरसतो

दारी ग माझ्या आई l कसा सावली धरतो ।

शिंपीला अंबा आई l शिंपीला अंबा । ।१।।

घाल तोंडात साखर ।ओटीत अन्नपूर्णा ।

ओटी भर ग आई आता l नाजूक मालत्याने।

तोषवण्या घरदारा l मन मुरडीन मालत्यासम 

शिंपीला आई अंबा l शिंपीला अंबा ।। २ ।।

शेल्याचे टोक बाई l करते ग घाईघाई

 वंदून ग तुम्हाला l येते ग आता आई ।

शिंपीला अंबा आई l शिंपीला अंबा ।। ३।।

लंगड्या श्रीरंगाला l पतीराजाने लपवीले ।

गुढ संसाराचे l आपसूक कळले ।

शिंपीला अंबा बाई शिंपीला अंबा ।।

रचना - © मानसी केसकर

  दि. १८/१२/२०२२


5 ) सुनेचा गृहप्रवेश 

U Tube

मुली तू आलीस आपुल्या घरी


मुंजीची गाणी

मातृ भोजन 

ओम भवती भिक्षा म्हणती

भाग्य तुझे किती 

घालोनी लांगोटी दंड उभा घे हाती

मग म्हण रे ओम भवती भाग्य ...ll धृ ll

चटण्या अन कोशिंबिरी बहुप्रकारे केल्या खिरी

भोजनास गर्दी किती भाग्य तुझे किती ll 1 ll


मातेच्या ताटातूनी घास घे तू प्रेमाने

आजपासूनी उच्चिष्ट कधी न तुझ मिळे ll 2 ll


विनाविती तव पदकमाला मोद द्याल भगिनीला 

ममकाला शुभबाला भाग्य तुझे किती ll 3 ll


मुंजीची मंगलाष्टक


प्रथम वंदूनी निमंत्रिले त्या गिरिजा पुत्रा ते

शुभमंगल व्रतबंध बटूचे आज योजिले हे ll धृ ll


जमली सारी आप्त मंडळी गृह हर्षे भरले

मातपित्याचे हात आजला स्वागतास सजले

आनंदाने भरले डोळे

आनंदाने भरले डोळे अनुश्री मायेचे

शुभ मंगल.....ll 1 ll


मातृभोजनी माता भरवी प्रेमे पुत्रा ते

आराध्य रे तव आज पासूनी बाल्य सरायाचे

गायत्रीच्या मंत्र बळे तुज पुढेच जाण्याचे 

शुभमंगल......ll 2 ll


अवनी धरिती कोमल हस्ते मंगल कलशा ते

मंगल आक्षत उधळीत सारी देती आशिषा ते

कानी पडती मंगल स्वर हे सुरेल सनईचे

शुभमंगल......ll 3 ll


कानमंत्र हा धनू देतसे बाळ आराध्या रे

धर्माज्ञेचे पालन करुनी उचली पाऊला ते

बलशाली आन कीर्तिवंत तुज जगी व्हावयाचे 

शुभ मंगल...... ll 4 ll


प्रथम आश्रमी टाकी पाऊल 

प्रथम आश्रमी टाकी पाऊल घेऊनी दंडाते

भिक्षा पहिली मागण्यास तू न धरी लज्जे ते

दिसे आराध्य हा गोजिरवाणा रुप सावळ्याचे

शुभ मंगल .......ll 5 ll


मंगळागौरीची गाणी


रहिबाई ग रहिबाई  ग तुझा गजनी वाडा

वाड्याला वाड्याला

तुझ्या खिडक्या चार

खिडकीला खिडकीला

कुणी लाविले मोर 

मोराला मोराला 

तुझ्या रेशमी गोंडा 

हलतो कसा झुलतो कसा


माळ्याच्या मळ्यामंदी गोफण काठी

वांगी भरलेत देठोनदेठी

वांगी तोडून भरलाय हरा 

त्यावर झाकला साखरशेला 

साखरशेला वाऱ्याने गेला 

पगड फु बाई पगड फू

( भेंडी , काकडी , दोडका , भोपळा )


गोफ वीणू बाई गोफ वीणू

आर्ध्या रात्री गोफ विणू

गरे घ्या गरे पोटाला बरे

ना खाईल त्याची म्हातारी मरे

मेली तर मेली कटकट गेली


तिखट मीठ मसाला 

फोडणीचे पोहे कशाला 

आज वार सोमवार

शंकराला नमस्कार ....


मगर मशानो द्या माझी घागर

घागर बुडाली चुंबळ तरली

घरी माझी सासू खट्याळ 

मजला मारील 


आई मी येऊ का 

नको रे राजा 

बाजारात जाईन

केळ मी खाईन

साल तुला देईन 

चालेल तुला 


खुर्ची का मिरची जाशील कैसी


खीस बाई खिस


आडवळ घुम पडवळ घूम


किकीच पण बाई किकी

सुदंर मासा सुसू 

आल्या ग बाई गुजरणी गुजरणी

कापूस घ्या ग पिंजरूनी पिंजारूनी

कापूस पडला सरकीचा सारकीचा

पाऊस पडला मोत्याचा मोत्याचा


सलाम सालकी तुझी माझी पालखी

पगड फू बाई पगड फू

गेले होते रानी विसरले पाणी

पगड फू बाई पगड फू


लाट्या बाई लाट्या चंदनी लाट्या 

मामांनी दिल्या मला सारंगी पेट्या सारंगी पेट्या

एक सू सू दोन सू सू

आपण दोघी मैत्रिणी हिरवी साडी नेसू हिरवी साडी नेसू 


आगोटा पागोटा घालीन म्हणते पिंगोटा

मथुरेच्या बाजारी जाईन म्हणते 

लाल साडी नेसिन म्हणते 

आगोटा पागोटा


दिंड्या मोड ग पोरी दिंड्याची लांब दोरी

भीती तोड ग पोरी तू तर लई भारी


कटवट कणा 


नाच ग घुमा कशी मी नाचू 

या गावाचा त्या गावचा कासार नाही आला बांगडी नाही मला 

कशी मी नाचू


आग आग सुनबाई काय म्हणता सासूबाई 

माझ्या पाटल्या चोरल्यास का ग ,

का ग , का ग .


डोहाळ जेवण गाणी

1)  मोद होईल सखीला

 मोद होईल सखीला

नूतन गर्भिणीला ll धृ ll


पहिले दुसरे मासी तिजला

अन्नाचा तो विटची आला

भक्षी आम्रफला ll 1 ll


जाईजुई शेवंती आवडे

गुलाब निशिगंध नी केवडे

सुंदर बकुलफूला ll 2 ll


बागेमध्ये बांधून झुला प्रे

मे गाती ईश्वरीलीला 

वायू हलवी झुला ll 3 ll


विजयी बालक जन्मा यावे

स्वकुल उद्घरी सुस्वभावे

ही विनंती ईशाला ll 4 ll

 रचना:- पपा काकीच्या पोतडीतून

🤶🤶🤶🤶🤶🤶


2)  सांग गडे सांग काय आवडे तुला

सांग गडे सांग काय आवडे तुला 

तुजसाठी सजवूनिया बांधिला झुला ll धृ ll


बैस आशी थाटमाट पाहुदे मला

दृष्टीची तीट गडे लाऊदे तुला

मोदभरे सावकाश हलवी हिंदोळा ll 1 ll

मांगल्य दर्शवीती हिरवी कंकणे

गांधयुक्त पुष्पांची विविध भूषणे

चंदेरी शालूचा पदर झळकला ll 2 ll


विगुणीत हे भाग्य असे आज जाहले 

उदरी तुझ्या वाढतसे बाळ चिमुकले 

आनंदे सांभाळी वंश आपुला ll 3 ll


सौख्य सागरास तुझ्या भरती येऊदे 

कुलवंत शिलवंत बाळ होऊ दे

प्रार्थना अशी करुया भक्त वत्सला ll 4 ll


🤶🤶🤶🤶🤶🤶

🥰🥰🥰🥰🥰🥰


लाडक्या सुनेसाठी, सह्दयी सासूने

म्हटलेले .... " डोहाळे "


लिंबलोण उतराया या ग माझ्या सयांनो

आज माझी सोनसळी माहेराला जाय गो ।


मधुमास हुंगूनिया नार मुग्ध झाली

फळभार पेलूनिया सखी कशी डवरली ।


कातावली, खंतावली मास दोन होता 

कसनुशी मुद्रा झाली , खाता ग पीता ।


'नको' ' होय', अजीजीने हट्ट तीचा पुरवला

'कांत' हसे मनामधे, धन्यत्व तो पावला ।


तीनचार मासामासी घाबरली, बावरली

बाळाच्या चाहूलीने लेक कशी सुखावली ।


भारी वाटे, जड वाटे, फिरे गरागरा

काय दिसे कसे दिसे पुसते ती सानथोरा ।


पाचसहा मासी तिज जाणवली माया

थोड्याफार श्रमाने ती टिपते ग काया ।


शुष्क झाली, म्लान झाली, जडावली बाय

उष्ण जल आणा की ग शेकूदे ग पाय ।


सातव्याची छाया पडता सयी आतूरली

काही नको तुमचे आता भेटवा ग माऊली ।


जडभार ओटीपोट, सांभाळून जायsss 

'कुलदीप' लाव सदनी सांगते मी माय ।


या ग माझ्या सखयांनो आई ताई माई

ओटी भरुनी औक्षवा ग विनिते मी सई ।


सार्यांना ग लवूनी तू, पड त्यांच्या पाया

कुशी तुझ्या नांदतो ग " प्रभू रामराया " ।


. © मानसी केसकर

भ्रमण ७५८८३७५४३९


( सदर ओव्यांना पारंपरिक चाल आहे. त्या माझ्याच आहेत. नावासह शेयर 

केल्यास हरकत नाही. डोहाळे म्हणूनच

सादर करण्यासाठी रचल्या आहेत. )

🤶🤶🤶🤶🤶🤶


🥰🥰🥰🥰🥰🥰



बारशाची गाणी

1) आकाशाचा निळा पाळणा 

आकाशाचा निळा पाळणा वासुदेव झुलवी

अनंत रुपे जननी जगाची अनंतास डुलवी

बाळा जो जो रे 

बाळा जो जो रे ll धृ ll


निराकार तव ये साकारुनी

माय प्रसवते बाळ रुपातूनी

बोल बोबडे गोड ऐकुनी धरा तृप्त होई

अनंत रुपे......ll 1 ll


वात्सल्याची माय भवानी

बाळरुप भगवंत शोभती

आदिदेव तो धर्मासाठी पुन्हा जन्म घेई 

अनंत रुपे .....ll 2 ll


झुलवा झुलवा सखे पाळणा 

जन्म दिनी या रिझवी कृष्णा

गोपाळा गाऊनी महिमा मिळावा पुण्याई 

अनंत रुपे ......ll 3 ll


2) किती भाग्याचा पहिलाच पाळणा


किती भाग्याचा पहिलाच पाळणा

चिमुकला ग लाल बाळ तान्हा

दिला देवाने तुला नजराणा ll धृ ll


तुझ्यासाठी हा पाळणा कराचा

आणि करीन दिवा नेतराचा

रात्रंदिन रुपिन फुलावाणी जपीन

काळजाचा करीन मी बिछाना ll 1 ll


आली खुशीत बाळाची मावशी 

बघा दिसतेय भारीच हौशी

कडे तोडे करी अंगडी टोपडी भारी

बघा आणीला चांदीचा पाळणा ll 2 ll


या लाडात म्हणती साऱ्या नंदा 

वहिनी सुचत नाही काम धंदा 

खट्याळ दादाचा बाळ तुझ्या पोटी आला 

आला आला ग हा कृष्ण तान्हा ll 3 ll


म्हणे प्रेमाने बाळाचा चुलता 

असा चिमणा मी पाहिला नव्हता 

चंद्रावाणी सुकुमार राजा बिराजदार

माझ्या घरी आला ग नवा पाहुणा ll 4 ll


3) दत्ताचा पाळणा 

जो जो जो जो रे गुरुवर्या

बाळा दत्तात्रया 

जो जो जो जो रे ll धृ ll


अनुसुया माता पतिव्रता

अत्रि ऋषींची कांता 

धन्य त्रीलोकी 

गृही असता

श्रीहरी शंकर धाता 

येती अतिथी पहाया

बाळा ssssss ll 1 ll


त्रिवर्ग भुकेने पिडीलो

तुझ्या द्वारी ठाकलो 

मध्यान्ह समया 

बहु थकलो

म्हणसी माते आलो 

देई सिध्दान्न भाक्षाया 

बाळा ssssss ll 2 ll


अतिथी त्रैमुर्ती ओळखोनी 

बैसविले आसनी 

आर्ध्य पाद्य पूजा अर्पूनी

विनवी साष्टांग नमुनी

इच्छित पुरविन हो स्वामिया 

बाळा ssss ll 3 ll


भुललो तव रुपा सुंदरी

वाढी दिगंबरी 

होतो विन्मुख 

वद लौकरी

असाध्य वाटे जरी

आलो तव सत्व पहाया

बाळा ssss ll 4 ll


धन्य पतिव्रता निर्मळ

म्हणे अतिथी बाळ

प्रार्थुनी बैसाविले निश्चळ

फेडूनी वस्त्रे सकळ

आली नग्नरुपे वढाया

बाळा sssss ll 5 ll


विस्मित त्रैमुर्ती

बाळ होसी

स्तनपान मागसी

वंदी अनुसूया पायाशी

माता म्हणाविशी

सत्य करावे बोलाया

बाळा ssssss ll 6 ll


आधी गुरुदत्त अवतरला

सुरवरा आनंद झाला 

जगभ्रांती तुटली

बाळ आला

भक्तमेळा सजला

दत्तभजन कराया

बाळा ssssss ll 7 ll


दृष्ट 

कोणाची झाली दृष्ट माझ्या ग.....

लिंबलोण उतरिते ओवाळून काया ll धृ ll

 

साधुसंत येतो जाती दृष्ट त्यास लाविविती

वरियाच्या मोहनमाळा कोणाची झाली...ll 1 ll


जनाबाई काढी दृष्ट भक्तीने ती मोहरा मीठ

लावितसे गालबोट कोणाची झाली ....ll 2 ll


उखाणे

1) झुण झुण जात

झुण झुण जाते खिडकीतून पाहते

खिडकीला तीन तारा

अडकित्त्याला घुंगर बारा

तिकडून आला व्यापारी

त्याने दिली सुपारी

सुपारी देते वण्याला

हंडा आणते पाण्याला

पाणी आणते गंगेचं

वाडा बांधते भिंगाचा 

वाड्यात वाडा सात खोल्या

मधल्या खोलीत कॉट

कॉटवर गादी

गादीवर उशी

उशीवर बशी 

बशीत घड्याळ घड्याळात वाजला एक.

बशीत ओल्या नारळाचे सारण ....नावाला ....कारण

 

2) वसंताची लागता चाहूल

वसंताची लागता चाहूल 

गुढी उभी केली आणि

चैत्रागौर धावत आली 


दारी सजल चैत्रांगण

गौराईचं डाळ पन्हं

तोच झाले अक्षय तृतीयेचा येणे 


वैशाख वणव्यात दरवळला सुगंध मोगऱ्याचा 

हलकेच मनाला थंडाऊन गेला

गंध रोहिण्यातील मातीचा


लागता चाहूल मृगाची 

धरणीमाय अंकुरली

श्रावण सरीत चिंब होऊनी

सृष्टी सारी बहरली 


झिम्मा , फुगडी मंगळागौर 

नाचगाण्याना आला पूर


गणेशाबरोबर आल्या माहेरवाशिणी

त्यांची करते पाठवणी


स्वच्छ्ता करून करते

नवरात्राची तयारी 


तोच

लगबगीने धावत दिवाळी आली दारी

भाऊबीज पाडवा वाढवी नात्यातील गोडवा


कणभर तिळ मणभर गूळ 

तुमच्या माझ्यातील स्नेह असाच वाढवा


कारण अनिल रावांच नाव घेऊन सांगते कुलकर्णी-देशपांडे परिवारात आता चिमुकला पाहुणा येत आहे नवा 


🥰🤶🥰🤶🥰🤶🥰🤶


 3) कांडून कुटून केली पंचमी 

कांडून कुटून केली पंचमी 

सण आला पोळा

पोळ्याची वाटते डाळ 

तोवर आली घटाची माळ

शिलंगणाच सोन

अन दिवाळीनं केलं येणं

दिवाळीची लावते पणती

तोवर संक्रांत आली बाई नेमकी

संक्रांतीचं सुगड

आणि पूनव आली दुगड

पूनवेला केले वड्यान पाट

तेवढ्यात शिमगा आला गजानघाट

शिमग्याला केली खीर

अन रंगपंचमीन दिला धीर

रंगपंचमीचा लावते रंग 

तेवढ्यात पाडवा आला जबर दंग

पडव्याची उभारते गुढी

तोवर अक्षय तृतयेने मारली उडी

अक्षय तृतीयेचा तोरा

........रावांच नाव घेते कारवणी पर्यंत जरा दम धरा 


4)

गोठ घेतले पाटल्या घेतल्या 

घेतला राणीहार 

ठुशी घेतली चिंचपेटी घेतली

घेतला लक्ष्मीहार 

आंगठी घेतली वेल घेतले

बाजूबंद आणि वाकी 

आंबड्यातली फुलेही घेतली

राहिले नाही काही बाकी

नाकातील नथ घेतली 

तन्मणी आणि तोडे

सोन्याचांदीचे घेऊन झाले 

म्हणून हिऱ्याचे घेतले थोडे 

जोडवी जोड मासोळ्या 

पैंजण घेतले पायी

छल्ला मेखला घेतला आता 

राहिले नाही काही बाकी

झाली सगळी खरेदी

आता मी करते नट्टापट्टा 

आगबाई घाईघाईत तर घ्यायचाच राहिला

बिंदी आणि कंबरपट्टा

तोही घेतला , बाजारात गेले आणि तोही घेतला

झाली खरेदी मनासारखी म्हणून हसत होते गाली 

आणि अनिल म्हणतात कसे 

आग उठ सरिता पहाट झाली